1. Kiểu dáng công nghiệp là gì? Vai trò với sản phẩm

Nếu như sáng chế bảo hộ cho giải pháp công nghệ, nhãn hiệu bảo hộ cho tên gọi và logo, thì Kiểu dáng công nghiệp (KDCN) chính là chiếc áo khoác pháp lý bảo vệ cho cấu trúc thẩm mỹ bên ngoài của sản phẩm. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp giữa các yếu tố này, và phải có khả năng lưu thông độc lập.

Trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, diện mạo trực quan của sản phẩm (chẳng hạn như kiểu dáng vỏ điện thoại, đường nét bo góc của một chiếc ghế nội thất, hay phom dáng của một mẫu chai nước hoa) là yếu tố đầu tiên tác động vào thị giác, định hình quyết định mua hàng của người tiêu dùng. Khi một thiết kế độc đáo tạo nên cơn sốt thị trường, nguy cơ bị các đối thủ cạnh tranh sao chép, làm nhái phom dáng để trục lợi là cực kỳ cao. Do đó, việc đăng ký độc quyền kiểu dáng công nghiệp là giải pháp tiên quyết để tạo dựng rào cản pháp lý vững chắc, giúp doanh nghiệp nắm giữ thế thượng phong trong kinh doanh.

2. 03 Điều kiện bảo hộ Kiểu dáng công nghiệp bắt buộc

Cục Sở hữu trí tuệ sẽ không cấp văn bằng bảo hộ cho những thiết kế mang tính phổ thông, đại trà. Để được công nhận độc quyền, kiểu dáng công nghiệp của doanh nghiệp phải thỏa mãn đồng thời 3 tiêu chuẩn khắt khe sau:

3. Các đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa KDCN

Một sai sót phổ biến của các nhà thiết kế là cố gắng nộp đơn cho những đối tượng mà pháp luật đã loại trừ thẳng thừng. Doanh nghiệp cần lưu ý các trường hợp sau sẽ không được xem xét cấp bằng độc quyền kiểu dáng:

• Hình dáng bên ngoài do đặc tính kỹ thuật bắt buộc: Nếu hình dáng của sản phẩm hoàn toàn do đặc tính kỹ thuật của chính sản phẩm đó quyết định (ví dụ: hình dáng tròn của đĩa CD để đầu đọc có thể quay, phom dáng của ốc vít…), đối tượng đó sẽ không được bảo hộ kiểu dáng.
• Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng: Các công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp quy mô lớn (nhà ở, cầu cống, tòa cao ốc) không thuộc phạm vi bảo hộ của kiểu dáng công nghiệp mà thuộc về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc.
• Hình dáng không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng: Thiết kế của các linh kiện bên trong máy móc, bo mạch điện tử ẩn khuất bên trong lớp vỏ (người tiêu dùng không thể nhìn thấy khi vận hành tính năng bình thường) thì không thể đăng ký độc quyền hình dáng.

4. Thành phần hồ sơ và Quy chuẩn bộ ảnh chụp/bản vẽ

Hồ sơ đăng ký kiểu dáng công nghiệp đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối về mặt kỹ thuật đồ họa. Trọng tâm của hồ sơ nằm ở Bộ ảnh chụp/Bản vẽ và Bản mô tả kiểu dáng công nghiệp. Khác với nhãn hiệu, bộ ảnh chụp của kiểu dáng phải tuân theo các quy định chiếu góc nghiêm ngặt của Cục Sở hữu trí tuệ.

Một bộ hồ sơ hoàn chỉnh nộp lên cơ quan quản lý bao gồm:

• Tờ khai đăng ký: Theo mẫu chuẩn 02-KDCN của Cục SHTT, ghi rõ thông tin chủ đơn, tác giả sáng tạo và phân loại quốc tế kiểu dáng công nghiệp (Phân loại Locarno).
• Bộ ảnh chụp hoặc bản vẽ thiết kế (04 bộ): Phải thể hiện sản phẩm theo cùng một tỷ lệ xích và bao gồm đầy đủ các hình chiếu góc tiêu chuẩn: Hình tổng thể (phối cảnh 3D), hình chiếu nhìn từ phía trước, phía sau, bên trái, bên phải, nhìn từ trên xuống và nhìn từ dưới lên. Ảnh chụp phải rõ nét trên nền đơn sắc ổn định, không được chứa các vật thể lạ hoặc công cụ đồ họa bổ trợ.
• Bản mô tả kiểu dáng công nghiệp: Bao gồm phần liệt kê các hình chiếu, phần mô tả chi tiết bản chất thiết kế (nêu bật các đặc điểm tạo dáng cơ bản mới, khác biệt như đường nét cấu thành, hình khối hình học, mối tương quan không gian) và thiết lập Phạm vi bảo hộ độc quyền.
• Chứng từ nộp phí, lệ phí: Phí nộp đơn, phí công bố, phí tra cứu thông tin phục vụ thẩm định nội dung.

5. Quy trình thẩm định đơn và Thời hạn bảo hộ văn bằng

Tiến trình xử lý một đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp từ lúc tiếp nhận hồ sơ đến khi chính thức cấp Bằng độc quyền thường kéo dài từ 12 – 15 tháng thông qua các bước thẩm định hành chính:

6. Dịch vụ tư vấn và bảo vệ độc quyền Kiểu dáng tại Luật Việt Kim

Bản mô tả kiểu dáng công nghiệp và việc xử lý kỹ thuật ảnh chụp góc chiếu rất dễ bị Cục SHTT ra thông báo sửa đổi, thậm chí từ chối đơn nếu phạm vi bảo hộ được thiết lập không chính xác. Với vị thế là Tổ chức Đại diện Sở hữu trí tuệ chính thức, Công ty Luật TNHH Việt Kim cung cấp gói giải pháp chuyên sâu toàn diện: